Produced by Andrew Sly, David Starner and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned images of public domain material from the Google Print project.)
Transcriber's Notes
A few minor typographical errors have been corrected without notice. However, many grammatical errors and odd spellings have been left as in the original.
SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.
No. 7.
May, 1904.
THE
ESPERANTIST
The Esperanto Gazette for the spreading
of the International Language....
Edited by H. BOLINGBROKE MUDIE.
ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1-1/2 roubles; 75 cents).
Published by THE LONDON ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C.
CONTENTS
Page
An Esperantist's Holiday (H.B.M.) 97-104 Progressive Limerick (by Clarence Bicknell) 104 The Tempest, continued (translated by A. Motteau) 105 The Monkey, a Fable from Fenelon (translated by M. Mehrmann) 106 Instinct or Intelligence (by O.W.) 106 Rubaiyat of Omar Khayyam (translated by Ben Elmy) 107 Sundry Items of Interest 108-9 From India. A Letter and Proverbs 110 About Sleeping Sickness (translated by P.H.) 111 The Squinter, an Anecdote (E. J. Catt) 111 Robbie's Post (translated by C. S. Bicknell) 111 Correspondence Notes 112 May Day in England (Miss Lawrence) 112
FOR FREE PARTICULARS write to
the HON. SECRETARIES of
ESPERANTO SOCIETIES at
CORBRIDGE-ON-TYNE, M. V. Lotinga, Esq.,
Trinity Terrace.
DUBLIN, C. Fournier, Esq.,
Celtic Association, St. Stephen's Green.
EDINBURGH, Miss Tweedie, M.A.,
2, Spence Street.
GLASGOW, J. Hunter, Esq.,
138, Darnley Street, Pollokshields.
HUDDERSFIELD, G. H. Taylor, Esq.,
13, Birkly Hall Road.
KEIGHLEY, J. Ellis, Esq.,
Compton Buildings, Bow Street.
LEEDS, J. E. Wyms, Esq.,
2, Marlbro' Grove.
LONDON, H. Bolingbroke Mudie,
41, Outer Temple, W.C.
NEWCASTLE, H. W. Clephan, Esq.,
3, Cotfield Terrace, Gateshead.
PLYMOUTH, J. A. Thill, Esq.,
6, Barton Crescent, Mannamead.
ST. ANDREW'S, J. T. Haxton, Esq.,
133, South Street.
TYNEMOUTH, Alan F. Davidson, Esq.,
26, Park Crescent, N. Shields.
WIMBLEDON, W. Inge, Esq.,
Spencer College, Wimbledon.
N.B.--It is earnestly hoped that gentlemen who are willing to form local groups will communicate with the Hon. Sec., Esperanto Club, who will do all in his power to assist them in the work.
The Remington
THE UNIVERSAL TYPEWRITER.
Just think of it!
THE INTERNATIONAL MACHINE.
_Unbound by ties of nationality:
The common bond of union of all civilised peoples._
The Remington can be supplied fitted for Esperanto.
* * *
THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,
100, Gracechurch St., London, E.C.
La Remington
LA UNIVERSALA SKRIBMASXINO.
Pripensu je tio!
LA INTERNACIA MASXINO.
_Tute liberigxita de naciaj ligiloj:
La Komuna unuigilo por cxiuj civilizitaj popoloj._
La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.
* * *
LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,
100, Gracechurch St., Londono, E.C.
Internacia Scienca Revuo.
* * *
The Latest Proof of our Progress.
All should send to the Hon. Secretary, Esperanto Club, for a Specimen Copy of this splendid monthly.
Price 7d. post free.
Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.
Doktoro Gustav Busuttil, Misida, Malta. Pri cxiuj aferoj, per Esperanto.
Phillip de Bono, Esq., 8 Str. Ospedale, Rabato, Malta. Intersxangxos posxtsignojn.
T. Carr, Esq., 45, High Street, Keighley, Yorks. Intersxangxos p-k. ilus. el cxiuj landoj.
H. G. Chevalier, Esq., Post Office, Toronto, Canada. Cxiam respondos je p-k. skribitaj en Esperanto.
M. Albert Claude, Sandrupt, Meuse, France. Per ilus. p-k. Kaj kun Gesamideanoj logantaj en Britaj kolonioj.
L. R. Connor, Esq., 91, High Street, N. Finchley, London, N. Cxiam respondos je Esperantaj leteroj kaj ilus. p-k.
Miss A. A. Cowan, 30, Gauden Road, Clapham, London, S.W. Letere aux p-k.'e kun alilandulinoj.
A. J. Hulme, Esq., The White Studios, Castle Street, Shrewsbury, England. Kun cxiulandanoj pri arto kaj artmontrejoj.
A. Jennings, Esq., 15, Stavordale Road, Highbury, London, N. Per vidajxkartoj kun cxiulandanoj.
Herr Karl Klein, 71 Friedrich Kaisergasse, Vienna XVI. Vidajxkartojn. Cxiam repondos.
M. G. Perrin, 8 Rue de Rome, Calais, France. Per ilus. p-k.
M. Ivan Petroff, 14 S. Tzar Asen, Sophia, Bulgaria. Ilus. p-k. de monumentoj kaj longoj stratoj.
Miss Rose Price, Klopstockstrasse 52, Berlin, N.W. Intersxangxos ilus. p-k. Kaj p-signojn.
A. Sinclair, Esq., 17, High Street, New Pitsligo, Scotland. Intersxangxos ilus. p-k. Kaj p-signojn.
C. G. Stuart-Menteath, Esq., 23, Upper Bedford Place, London, W.C. Precipe kun Alilanduloj pri gxardenoj urboj. Kaj Darwinizmo por malhelpi homan degeneron.
A. F. Whiteside, Esq., Box 3847, Johannesburg, Transvaal, S.A. Per ilus. p-k.
La Kosto de la Enskribo Estas, 6d. (70c. per posxtsignoj).
THE ESPERANTIST.
The Esperanto Gazette for the spread of the International Language.
ABONPAGOJ ESTAS RICEVEBLAJ CXE
SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO
The Hon. Sec., ESPERANTO CLUB, 41, Outer Temple, London, W.C. AUSTRIA.--Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia. BELGIUM.--M. M. Seynaeve, 3, Rue de l'Avenir, Courtral. CANADA.--A. Saint Martin, Esq., 79, St. Christopher Street, Montreal. FRANCE.--M. Paul Fruictier, Boulevard Arago 27, Paris. GERMANY.--Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe. MALTA.--A. Agius, Esq., 92, Strada S. Gaetano, Hamrun. RUSSIA.--G. B. Smith, Esq., 19, Wiborg Quay, St. Petersburg. SWEDEN.--Sro. P. Ahlberg, 50, Dobelnsgatan, Stockholm. TRINIDAD.--Geo. O. Messerly, Esq., Port of Spain.
Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis posxtsignon.
Alsendatajn artikolojn la Redakcio laux bezono korektos.
Oni povas sendi la abonpagon per posxtsignoj, kiuj estas akceptataj lauxvaloro.
No. 7.
Subscription, 3s. Per Annum.
Single Copies, 4d. net.
MAJO, 1904.
Marto 12-15, 1904.
Hodiaux, denove sidante antaux la Remingtono mi skribas malmultajn vortojn pri mia memorinda libertempeto inter la Esperantistoj en Francujo. Tion cxi mi faras por plenumi la deziron de multaj legantoj de The Esperantist. Estus facile fari unu el du aferoj--aux plenigi libron je la temo, aux nenion skribi. Por la unua, tempo mankas: la duan mi ne devas fari, cxar mi bedauxrinde promesis ion verki.
Mi do volas esperi, ke miaj novaj transmaraj amikoj pardonos skizon tiel mallongan pri tiel interesa temo.
Cxu estas multaj, krom Esperantistoj, kiuj jam de longe estas havintaj longan amikan korespondadon kun tiuj, kiujn ili ankoraux neniam vidis? Estas eble; sed certe mi multe antauxpensis pri tiu cxi vojagxeto kiu ebligus min vidi tiom da Esperantistoj, kun kiuj mi jam havis tre agrablajn interrilatojn.
Trankvila martransiro kaj komforta vagonaro permesis iom da dormo, antaux ol mi alvenis, je la sepa matene, en la Gajan Cxefurbon.
Pri la vidindajxoj kaj interesajxoj de tiu cxi Parizo ne estas necese skribi. Tiuj cxi estas por cxiuj, ne sole por la Esperantistaro.
Sed la kora akcepto, kiun donis al mi Sinjoro Gaubert, Sekretario de la Pariza Grupo, estis Esperantista privilegio. Vizitinte la eldonistojn, Sroj. Hachette, mi iris al la oficejo de la Sueza Kanalo Kompanio, kiun Sinjoro Gaubert sxerceme nomas sia malliberejo! Vere tre luksa malliberejo. Ni en Anglujo ne havas, mi kredas, tiajn oficejojn. Tie cxi mi ankaux renkontis lian kolegon, Sinjoron Masse, kiu ankaux estas alia Sekretario de la Grupo Pariza.
La unua objekto, kiu frapas la okulojn, estas bela modelego de la mondfama kanalo. Versxajne estis pli facile elfosigi la sablon de la Dezerto ol tratrancxi la Panamajn montojn, tamen la grandeco de la entrepreno estas tute videbla. Ni kunmatenmangxis tie cxi, kaj la kuirado, kiel la konstruajxo mem, estis bonega.
Poste mi vizitis Sinjoron Fruictier, la tre agema Redaktoro de la Lingvo Internacia, kaj de la Internacia Scienca Revuo. Post agrabla interparolado ni diris "Gxis la Revido" kaj mi foriris por renkonti Sinjoron Bourlet, Prezidanto de la Grupo Pariza.
Pri li, lia sindonemeco kaj nelacigebleco, mi kompreneble estis multe auxdinta; kaj do estis por mi tre granda plezuro persone konatigxi kun tiu cxi afablega kunbatalantestro. Kun li estis sia kuzo, Sinjoro Mehrmann, Sekretario de la Grupo de Chateau Thierry. Sxajnas ke la tuta parencaro de Sinjoro Bourlet Esperantigxis, krom unu, kiu ankoraux okupas sian tempon je la lernado de la Angla lingvo. Tiu cxi estas tre prava, sed cxu ne estus pli bone, se oni lernus la Anglan per Esperanta lernolibro? Babilante, ni malrapide promenadis al la Palais Royal. Tie alveninte, ni eniris Restoracion Vefour, kie mi eltrovis, ke oni preparis grandan festenon. Tie cxeestis pli ol dudek kvin Samideanoj, kies nomojn mi jam konis, sed kies plimulton mi ne ankoraux vidis.
Mi ne povas tie cxi nomi cxiujn cxeestantojn: suficxe ke mi diru, ke M. le General Sebert (Membro de la Instituto), M. de Menil (de Jarlibra famo), M. Rollet de l'Isle (kiu klopodas pri marista vortaro) kaj preskaux cxiu eminenta Pariza Esperantisto cxeestis, krom M. Cart kaj M. de Breon, kiuj bedauxrinde, ne povis partopreni.
Dum la vespermangxo, niaj Samideanoj sendis koregajn salutojn al cxiuj Britaj Esperantistoj, kaj fidis, ke ni cxiam laboradu kune kun niaj Francaj Gefratoj por certigi la tutmondan alprenon de nia kara afero.
Kompreneble mi respondis je tiu cxi afablega sendajxo, kaj faris mallongan raporton pri la nuna stato de Esperanto cxi tie, kaj ankaux diris, ke ni en Anglujo esperas baldaux atingi tiun altan lokon, kien nun estas alveninta nia energia fratino, Francujo.
Tiu cxi estis la unua okazo kiam mi estis devigata fari paroladon Esperantan, kaj mi timas, ke mi suferis je iom da timemo. Mi do estis felicxa, kiam mi estis fininta la paroladeton de dankesprimo pro la granda afableco de niaj Parizaj Samideanoj, esperinte, ke ni en Londono baldaux povos montri al ili kelke da niaj vidindajxoj.
Poste ni auxskultis Esperantajn kantojn. La Gesinjoroj de Menil ambaux estas Esperantistoj, kaj muzikantoj, kaj verkis kelkajn tre melodiajn kantojn. Ni ankaux kantis La Vojo, de M. Deshays, kiu venis Londonon dum la pasinta jaro. Poste cxiuj cxeestantoj fotografigxis per magnezia lumo, kaj, se la rezultato estos bona, gxi eble enmetigxos en The Esperantist.
Je la noktomezo mi eniris la Hotelon por dormi, kaj songxi, ke mi de plu estas nur H.B.M. sed ke mi farigxis eminentulo ia, kiu faras plezurprogreson.
Je la sekvanta mateno, vekigxinte, mi plezure vidis ke mia horlogxo montris nur la sepan kaj, sekve, ankoraux duonhoro da litkusxado restis por mi. Estas terure, mi kredas, se oni devas elsalti en la malvarmecon, tuj post vekigxo! Mi do trankvile kusxadis, sed, subite, mi ektimigxis! La horlogxo ankoraux montras la sepan! Cxu la eminentulo estas enirinta belan landon, kie tempo ne estas? Mi auxskultas: ne, la horlogxo haltis. Certe mi estas mankinta la vagonaron. Rapidege mi min vestas, kaj iras al la stacidomo. Gxojo! Estas nur la oka, kaj estas suficxe da tempo.
Jam brilis la suno en sennuba cxielo, kiam mi renkontis Sinjoron Bourlet, kaj eniris kune kun li, en trovarmigitan vagonaron. Kial la Francaj vagonaroj cxiam estas tiel varmegaj? Mi preskaux ne povis spiri, kaj miaj piedoj estis preskaux rostitaj sur la fera suprajxo de la varmigilo.
Cxirkaux la dekunua, ni alvenis en Chateau Thierry, kaj denove renkontis Sinjoron Mehrmann, kiu kondukis nin cxe Sinjoro Borson, la Prezidanto de la nova Grupo tie. Kun li estis rondeto Esperantista, kaj ni babiladis dum kelkaj minutoj. Mi tiam eltrovis, ke la cxampana vino en cxampanlando estas multe pli bongusta, laux mia opinio, ol tiu, kiun ni havas en Anglujo. Mi rakontis al la cxeestantoj, ke mi biciklete vizitis, antaux unu jaro, la urbeton, kaj ke mi multe admiris la Urbestrejon, kie ni poste devis paroli. Kaj certe, se iu estis dirinta ke post malpli ol unu jaro mi enirus tiun Urbestrejon, per frako kaj fumpotcxapelo vestite, por paroladi iom pri Esperanto, mi ne estus povinta gxin kredi. La vero estas ofte tre, tre stranga.
Cxar la suno estis tiel brila, ni kune supreniris al la antikva kastelo, aux, pli korekte, la kastelejo, de la Regxo Theodoriko II., kiu donis sian nomon al la urbeto. La Esperanta Grupo nomas sin Grupo Kastelteodorika.
Je la tagmezo, ni malsupreniris de tiu cxi aglonesto, kaj eniris la belan hejmon de Madame Mehrmann, kie ni tagmangxis.
Tiu cxi memorigas al mi, ke antaux enirinte Francujon, mi timis la Francan kuiradon: sed tute senkauxze. Se nur niaj kamparaj gastejoj estus tiel komfortaj, kiel estas tiuj de niaj najbaroj, ni kredeble vidus pli da alilandaj turistoj.
Dum tiu cxi vojagxo mi multe eksciis pri la cxiutaga Franca vivado, kiu certe neniam estus lernita, se mi ne estis estinta Esperantisto, ecx kun perfekta kono de la Franca lingvo; kaj mi denove devas danki la tre afablajn gesinjorojn, kiuj min tiel kore gastigis.
Post la tagmangxo, Sinjorino de Menil ludis sian tre melodian Esperantan Valson. Ni poste procesiis tra la stratoj al la bela blanka Urbestrejo, kiu altiris tiom da mia atento la antauxan jaron. Ni eniris belegan cxambregon, pentritan kaj ornamitan, kie trovigxis granda Kastelteodorikanaro. La vetero estante tiel bela, ni timis, ke nur malmulte da personoj cxeestus, sed ni eraris, kaj mi gxojis vidi inter la kunvenintoj, multajn junulojn.
Gxis nun preskaux ne estis okazo por memori, ke mi komprenis la Francan lingvon, cxar, kompreneble, ni cxiam interparoladis Esperante. Sed nun mi trovis, ke mi ne perdis mian tempon je la ellerno de tiu malfacila, sed bela, lingvo. Mi perfekte komprenis la rimarkindan paroladon, kiun faris Sinjoro Bourlet. Sed cxiuj bonajxoj finigxas, kaj mi multe bedauxris, ke mi povis kompreni la Francan, kiam, paroladmeze, mia amiko deziris, ke mi diru iom en la Franca por montri, ke estas preskaux neeble, ke alilandulo perfekte lernu lingvon tiel malfacila kaj neregula. Vere miaj auxdantoj estis tre paciencaj, kaj ne multe ridis je mia penado, sed mi multe gxojis, kiam oni lasis min denove paroladi Esperante! Cxu tiu cxi provo varbigis kelkajn el la cxeestantoj?
Je la kvina horo la kunveno finigxis, kaj ni faris unu aux du vizitetojn antaux ol ni reeniris la hejmon de la gastama Sekretario.
Dum mia antauxa mallonga cxeestado en Chateau Thierry, mi perfekte konatigxis kun la naturaj belajxoj de la regiono, sed nun, dank' al Esperanto, mi konas iom pri la tieaj logxantoj, kaj iliaj belaj hejmoj.
Rapide, tro, tro rapide, alvenis la forirtempo, kaj la varmega vagonaro nin reportis Parizen.
Kompreneble la kunvojagxantoj multe interesigis, auxskultante nian Esperantan interparoladon. Cxu ili kredis ke ni ne estis samlanduloj?
Je la dekunua (nokte) mi devis diri adiaux al mia tre sindonema nova amiko, kaj mi tramis al Gare de Lyon, kie la stacidomo estis gajigita de cxiaspecaj soldatoj.
La vagonaro forveturis je la unua horo. Mia sola kunvojagxanto estis oficiro iranta al Tonkino. Ni kunparoladis iom, pri Esperanto inter aliaj temoj, kaj li diris, ke eble li lernus la lingvon vaporsxipe, anstataux cxiam kartludadi.
Tiam, cxar la vagono ne estis tro varma, mi metis sur min kovrilon, kaj bone dormis.
La dekunuan de la 14a Marto mi alvenis Dijxonon, kaj, dank' al la verda stelo en la butontruo, mi estis rekonita sur la strato de Sinjoro Jullien, la Sekretario de la Grupo. Li kondukis min en Bufedon, kie kelkaj konataj Esperantistoj kunvenigxis, kaj kie ni tagmangxis. Sinjoroj Boirac (Rektoro de la Universitato), Lambert (Profesoro cxe la Universitato), Lallemant (Kunverkanto de Diversajxoj), Sinjorino Bastoul (Vicprezidantino de la Grupo), kaj multaj aliaj cxeestis.
Dum la mangxado, Sinjoro Boirac klarigis al mi la proponon pri la venonta Libertempa Kurso cxe la Dijxona Universitato, pri kiu mi aliloke skribos. Kompreneble tiu cxi devas multe helpi nian aferon, se diverslandanoj povos tie renkontigxi.
Poste Sinjoro Jullien afable kondukis min en la antikvan palacon de la Burgundaj Dukoj, kaj en la muzeon, kie trovigxas la famegajn Flamandajn skulptajxojn. Sed tiuj cxi ankaux ekzistas por cxiuj, kaj mi devas nun konduki miajn legantojn en la domon de Sinjorino Bastoul, kie ili auxdos min, en fonografon parolante, donante koregan dankesprimon al la tieaj samideanoj pro ilia tre kora akcepto, kaj esprimante la esperon ke ni havu tian kunvenon en Londono.
Mi ankaux vizitis la grandegan biskvitfarejon Pernot, kaj multe interesigxis. Vere la pureco kaj praktikeco tie estas tre rimarkindaj.
Enirinte la Hotelon de la Cloche (Sonorilo), kie la Grupo kaj la Angla Klubo kunvenadas, mi vespermangxis, kaj havis mallongan minuton por skribi raporteton Londone pri mia vojagxo, kaj poste rapidis al la Universitato, por cxeesti cxe la Grupkunveno. Mia alveno estis anoncita en la lokaj jxurnaloj, kaj la cxambrego estis tute plenigita por auxdi Anglan Esperantiston.
Sinjoro Lambert klarigis kelkajn punktojn pri la Esperanta Gramatiketo lauxkutime, kaj poste mi alparolis la cxeestantojn en Esperanto, dirante ke ni en Londono kun granda intereso rimarkas la antauxemecon de Dijxono. Cetere, mi legis sciigeton de nia agema Malta apoganto, Doktoro Busuttil, kiu elmontris, ke Anglujo ne estas la sola lando, kie oni rimarkas tiun cxi.
La kunveno finigxinte, ni kune eniris kafejon antaux ol reveni al la Hotelo, tie pasigi la nokton, se oni povas nomi nokto la tempon de noktomezo gxis la kvina kaj duono, je kia horo vagonaro ekforiras Lionon.
La Grupo de Beaune afable invitis min cxeesti gxia kunveno je la sekvanta tago, sed mi devis malakcepti, cxar oni atendis min Lione tagmeze. Tamen mi promesis viziti Beaune je mia reveno, Marto 25.
Vere Dijxono enhavas multe da Samideanoj, unu el kiuj rekonis min matene en la stacidomo, kaj vojagxadis kun mi.
Marto 15 ankaux estis belega tago, suno kaj blua cxielo cxie. Alveninte la grandegan kaj belegan Lionon, mi sekvis la konsilojn de la sindonema Profesoro Offret, kaj ni renkontigxis por tagmangxo kune kun Doktoro Dor, kaj aliaj Komitanoj de la Grupo.
La legantoj memoros, ke estis Sinjoro Offret, kiu jxus eldonigis la raporton pri la nuna stato de Esperanto en la mondo, kaj mi havis la privilegion vidi la respondojn, kiujn li ricevis. Vere la Liona Grupo estas tre felicxa, je la posedo de tia Sekretario; kaj, kiam mi rimarkis la bonordigadon de cxiuj la Grupaj aferoj, mi tuj deziris eksigxi la Sekretariecon de la Londona Klubo, por ke iu havanta pli da tempo povu pli energie klopodi pri la afero.
Liono estas vasta kaj belega urbo, kaj vere la samideanoj ne permesis, ke mi foriru antaux ol mi estis vidinta la cxefajn vidindajxojn, pro kiu mi ilin korege dankas. Sed tie cxi ankaux la Silka Muzeo; la Pentrajxaroj; la mirinda vidajxo de la Negxaj Alpoj; la bela Parko; la kunfluo de la du riveregoj, la Saone kaj la Rhone; ekzistas por cxiuj vizitantoj, ne sole por Esperantistoj. Mi do nur priskribos la plezuran kunvenon vespere, post ke ni estis kunvespermangxintaj. Cxe tiu cxi kunveno, mi parolis en Esperanto, de mia tuta libertempo. Kaj, vere, mi tiom da interesajxoj kaj memorindajxoj estis vidinta, ke la tagoj sxajnis esti semajnoj!
Sed nun, bedauxrinde, tiu cxi Esperanta vojagxo preskaux finigxis. Mi estas sercxonta kvieton kaj sanon je la belaj Italaj Malalpoj. Mi do foriris de Liono noktomeze, kaj vekigxis apud St. Raphael, kie oni unue vidas la belan, bluegan Mediteranean Maron.
Marto 16-27.
Vere estas felando, tiu cxi mirinda regiono. Palmoj, orangxoj, belaj vojoj por la bicikleto, cxiaspecaj kaj cxiakoloraj floroj, kaj miloj da tiaj belajxoj. Kaj, super cxiu, la cxiam brila suno, la helega aero. Vere, kiam oni trovas tian pejzajxon en Marto, oni ne povas eviti pripensi Londonon. Tamen mi amas Londonon, ecx kun gxia nigreta kaj ofte iom malgaja vidigxo!
Pri la belajxoj de felando mi ne tie cxi devas skribi, sed mi neniam povos suficxe danki Esperanton, kaj la Esperantistojn, por ke ili ebligis al mi tian vojagxon. Sinjoro Bicknell, kiu gastigis min, kaj kies nomo estas tiel bone konata de la legantoj de The Esperantist, estas tiel afabla, kiel liaj skribajxoj estas interesplenaj. Mi multe gxuis oftajn ekskursojn kun li en la montaron, aux promenante, aux bicikletante.
Cxiam, kiam oni estas felicxega, la tempo sxajne flugas je ventoflugiloj, kaj estis tre malgxoja, kiam la fino de la libertempo proksimigxis, kaj estis necese reeniri la varmegajn vagonarojn.
Mi vizitis la palm- kaj oroplenan Monte Carlo, kie oni ne bezonas esti alkemiisto por sxangxi argxenton en oro (aux oron en nenio). Tiu cxi loko sxajnis esti la plej bela el cxiuj. Tamen, je mia alveno tie, la hajlo kaj negxo falegis, kaj cxiuj la belaj parkfloroj estis per kovriloj sxirmitaj. Tiu cxi estis la sola sensuna tago!
Mi ankaux vizitetis Nice kaj vidis Sinjoro de Villemain, la Sekretario de la Grupo.
En Nice ankaux mi perdis mian posxlibreton, enhavantan belan poemon kaj multe da sciigoj por la Gazeto!
Je la 25 Marto, antaux la tagmezo, mi alvenis en Beaune (Cote d'Or, ne Algxerujo, kie la fervojistoj deziris min sendi). Sur la promenejo de la stacidomo trovigxis la verda stelo, kaj mi konatigxis kun Sinjoro Cyrot, Sekretario de la Grupo. Ni kunforiris, kaj tagmangxis kun la komitataro, kaj mi denove gxuis la gastamon de la Esperantistoj.
Poste ni vizitis la rimarkindan Hostel Dieu, kaj gxian mirindan pentrajxon de la Fina Jugxo; ni rampis en la Sonorilejon (Beffroi) eniris la Parkon kaj eksciis iom pri truloj, kiuj mangxas cignojn!
Je vespermangxo, tre sxerca okazo multe ridigis nin. Ni kunparoladis en la Hotelo cxiam en Esperanto, sed, subite, oni diris frazon, kiun mi tute ne povis kompreni. Ecx je la dua fojo la afero estis nekomprenebla. Fine mi lernis ke la nekonataj vortoj estis en la Angla lingvo! Jen interesa fakto por tiuj, kiuj kredas, ke la malfacila Angla lingvo devas esti uzata por sxlosillingvo.
Post vespermangxo ni kuniris al la Liceo, kie Sinjoro Mathouillet faras Esperantan kurson, kaj mi renkontis alian aron da samideanoj. Beaune estas centro de la vinkomerco de Francujo, kaj M. Deschamps, komitatano de la Grupo, elpensis novan sistemon por figuri per la botelo, la participojn Esperantajn. Sur paperego, oni vidas tri virojn, la unua tenas en mano botelon da Beauna vino. Li estas trinkonta, kaj la vino estas trinkota. La dua viro jam suprenigis la botelon al la busxo, kaj estas trinkanta, kaj la vino estas trinkata. Sed la tria viro, kun tre gaja mieno, multe dancadas, malplena botelo en mano. Li estas drinkinta, kaj la vino ne plu estas, gxi estas trinkita!
Sed la Grupo ankaux posedas indan poeton, kaj espereble legantoj de The Esperantist povos parkere lerni kelkajn Beaunajn poemojn, sendube inspiritajn de la Beauna vino.
Noktomeze mi adiauxdiris, kaj eniris la vagonaron kaj alvenis en Parizo matenfrue de la 26 de Marto. Ne plu Esperantante, mi pasigis la tagon en la Palaco de la Louvre, kaj en la Jardin des Plantes. Poste, tre laciga, mi acxetis Anglan Gazeton, por vidi cxu gxi estas ankoraux en Esperanto presata; kaj, vidante, ke ne ecx estas kolono Esperanta tie, mi rapidis al Londono por demandi la kauxzon.
En la vagonaro mi varbis unu aligxonton, sur la vaporsxipo alian.
Alveninte en Londono, mi trovas, ke la vetero ankoraux estas tre malvarma. Oni tremetas, kaj pensas pri la Itala varmeco, kie oni preskaux deziras sekvi la ekzemplon de niaj unuaj gepatroj pri la vestaj aferoj.
Kaj poste.
Vere, kiam la Esperanta movado en Anglujo gxajnis tiom da profesoroj, Doktoroj, kaj eminentuloj, kiom gxi nun havas en Francujo, la lingvo estos venkinta! Gxis nun, bedauxrinde, nur malmulte da instruistoj kaj scienculoj interesigxis je la afero. Sed sendube tiu cxi baldaux venos, kaj tiam ni, kune kun niaj simpatiaj Francaj amikoj, povos vidi la belegan rezultaton de niaj sencxesaj klopodoj--la alprenon de Esperanto tutmonde.
Ju pli oni esploras la Esperantistaron, des pli oni konvinkigxas je la granda estonteco de la lingvo. Cxie Esperantistoj kunpensas pri gxia praktikeco kaj netusxebleco. Cxie ni estas veraj Samideanoj!
Gxis la Revido! Gxis la Revido!
H. Bolingbroke Mudie.
March 12-15, 1904.
To-day, sitting at the Remington once more, I write a few words about my memorable little holiday with the Esperantists in France. I do so to fulfil the wish of many readers of The Esperantist. It would be easy to do one of two things--either to fill a book on the subject, or to write nothing. For the former, time is wanting, and I must not do the latter, having unfortunately promised to write something.
I must therefore hope that my new friends across the Channel will forgive such a brief outline of so interesting a theme.
Have many people, other than Esperantists, had long friendly correspondence with those whom they have never yet seen? Perhaps. But certain it is that I gave much forethought to this short journey, which was to enable me to see so many Esperantists, with whom I already had such pleasant intercourse.
A smooth crossing and a comfortable train allowed a little sleep before I arrived, at seven in the morning, in the Gay City.
Of the sights and interesting features of Paris it is needless to write. These exist for all, not for the army of Esperantists alone.
But the hearty welcome of M. Gaubert, Secretary of the Parisian Group, was an Esperantist privilege. Having visited the publishers, Messrs. Hachette, I went to the Suez Canal Company's office, which M. Gaubert jokingly calls his prison! A truly luxxurious prison. We in England have not, I fancy, such offices. Here I also met his colleague, M. Masse, who is another Secretary of the Paris Group.
The first object which catches the eye is a beautiful model of the world-famed canal. It must have been easier to scoop out the desert sand than to cut through the Panama rocks; nevertheless, the magnitude of the enterprise is very evident. We lunched together here, and the cuisine, like the building itself, was excellent.
Subsequently I called on M. Fruictier, the most busy Editor of Lingvo Internacia and of the new Internacia Scienca Revuo. After a pleasant chat, we said au revoir, and I left to meet M. Bourlet, President of the Paris Group.
Of him, his devotion and indefatigability, I had of course heard much, and it was therefore a very great pleasure to become personally acquainted with this most kind comrade in our Cause. With him was his cousin, M. Mehrmann, Secretary of the Group in Chateau Thierry. It seems that all M. Bourlet's relatives have become Esperantists, except one, who is still busy studying English. This is very proper; but would it not be better to learn English from an Esperanto textbook?
We walked slowly towards the Palais Royal, chatting the while. Having arrived there, we entered the Restaurant Vefour, where I discovered a great feast had been made ready. There were more than twenty-five friends-in-Esperanto present, whose names I knew, but whom for the most part I had never seen.
I cannot here enumerate all those present: let it suffice to say that General Sebert (Member of the Institute of France), M. de Menil (of Jarlibro fame), M. Rollet de l'Isle (who is occupied with the preparation of a Marine-Esperanto-Vocabulary), and almost every eminent Parisian Esperantist were present, except M. Cart and M. de Breon, who were unfortunately prevented from participating.
During dinner, our friends sent most hearty greetings to all British Esperantists, and trusted that we will ever strive, together with our French brethren, to ensure the universal adoption of our dear Cause.
I, of course, replied to this kind message, and gave a short report of the present state of Esperanto here, and also said that we in England hope soon to reach the exalted station now held by our energetic sister, France.
This was the first occasion on which I had to make an Esperanto speech, and I fear I suffered somewhat from nervousness. I was accordingly glad when I had concluded the address with an expression of thanks for the great kindness of our Parisian fellow-thinkers, having hoped that we in London would soon have the opportunity of showing them some of our sights.
We then listened to some Esperanto songs. Both M. and Mme. de Menil are Esperantists and musicians, and have composed several very melodious songs. We also sang La Vojo, by M. Deshays, who visited London last year.
All present were then photographed by magnesium flash, and if the result be good, it may appear in The Esperantist.
At midnight I went to the Hotel to sleep, and to dream that no longer was I merely H.B.M., but that I had become some eminent person on a pleasure-progress!
Next morning I woke up and gladly saw that my watch only indicated seven o'clock, and that half-an-hour of bed still remained. It is terrible, methinks, to have to jump out into the cold at once on waking up! I was accordingly quietly resting when suddenly I had a fright. The hand still pointed to the seven! Has the eminent man entered a beautiful land where time is not? I listen: no, the watch has stopped! Certainly I must have lost the train. I dress post haste, and go to the station. Joy! It is only eight, and there is still time enough.
The sun was already shining in a cloudless sky when I met M. Bourlet, and went with him into an overheated train. Why are French trains so hot? I could scarcely breathe, and my feet were almost roasted on the iron plate of the warming apparatus.
About eleven o'clock we arrived at Chateau Thierry, and once more met M. Mehrmann, who took us to M. Borson, the President of the new Group there. With him was an Esperantist circle, and we chatted for some minutes. I then found that champagne in champagne-land is much more agreeable to the taste--in my opinion--than that which we have in England. I told those present that I had visited the town last year on a bicycle, and had much admired the Town Hall, where we had to speak later on. And, certainly, had anyone told me that in less than a year I should enter this Town Hall in a frock coat and silk hat to discuss Esperanto, I could not have believed it. Truth is often very, very strange.
As the sun was so bright, we clambered up to the ancient castle, or, more accurately, the castle site, of King Theodoric II., which gives its name to the little town.
The Esperantist Group is called the Group of Kastelteodoriko.
At midday we descended from this eyrie, and went to the charming home of Mme. Mehrmann, where we dined. This calls to mind that, before ever entering France, I dreaded the French cuisine; but quite without reason. If only our country inns were as comfortable as our neighbours', we should probably see more Continental tourists.
Throughout this journey I learnt a great deal about French every-day life, which certainly would never have been acquired had I not been an Esperantist, even with a perfect knowledge of French; and I have once again to thank the most kind ladies and gentlemen who so cordially extended me their hospitality.
After dinner, Mme. de Menil played her very melodious Esperanto Waltz.[1]
We then proceeded through the streets to the beautiful white Town Hall, which had attracted so much of my attention the year before.
We entered a very fine painted and ornamented hall, in which was assembled a number of the townsmen.
As the weather was so lovely, we feared that but few would be present, but we were mistaken, and I was glad to see among the audience many young people.
Until now there had hardly been occasion to remember that I understood French, for, naturally, we always conversed in Esperanto. But I now found that I had not wasted my time in the study of this difficult, but beautiful, tongue. I perfectly understood the remarkable lecture which M. Bourlet gave. But all good things come to an end, and I much regretted my ability to understand French when, in the middle of his discourse, my friend wanted me to say something in French to show that it is almost impossible for a foreigner to learn such a difficult and irregular language perfectly! My audience was truly very patient, and did not laugh very much at my pains, but I was exceedingly glad when I could once more be permitted to speak in Esperanto! Did this test gain over any of those present to our Cause?
At five o'clock the meeting ended, and we paid one or two calls before returning to the hospitable Secretary's home.
On my previous visit to Chateau Thierry I had become well acquainted with the natural beauties of the locality, but now, thanks to Esperanto, I know something of the inhabitants and their beautiful homes.
Swiftly, too, too swiftly, came the hour of departure, and the hot train took us back to Paris. Naturally the fellow-travellers were much interested in listening to our Esperanto conversation. Did they imagine that we were not of the same nationality?
At eleven p.m. I had to say good-bye to my most kind friend, and took the tram to the Gare de Lyon, where the station was made gay by soldiers of all kinds.
The train left at one in the morning. My sole companion was an officer going to Tonquin. We talked a little about Esperanto among other subjects, and he said he would probably learn the language in the steamer, instead of always playing cards.
Then, as the compartment was not too hot, I covered myself with a rug, and slept soundly.
At eleven o'clock, on March 14, I arrived at Dijon, and, thanks to the green star in my button-hole, was recognised in the street by M. Jullien, the Secretary of the Group. He took me into the Buffet, where several well-known Esperantists had assembled, and where we had lunch. Mm. Boirac (Rector of the University), Lambert (Professor at the University), Lallemant (Collaborator of Diversajxoj), Mme. Bastoul (Vice-President of the Group), and many others were present.
During the meal M. Boirac explained the proposal re the coming Dijon University Holiday Course, of which I will treat elsewhere. Obviously this must greatly help our Cause, if Esperantists from various countries can meet there.
Then M. Jullien kindly took me over the ancient palace of the Dukes of Burgundy, and into the museum, where are the renowned Flemish sculptures. But these also exist for all, and I must at once take my readers to Mme. Bastoul's home, where they will hear me speaking in a phonograph, recording my hearty thanks for their kind welcome, and expressing the hope for a similar meeting in London.
I also was taken over the great biscuit factory Pernot, and was much interested. Truly the cleanliness and practicality there are most remarkable.
Having gone to the Hotel de la Cloche, where the Group and the English Club hold meetings, I dined, and had a little minute in which to write a short report home, and then I hastened off to the University, to be present at the Meeting of the Group. My arrival had been announced in the local papers, and the Hall was quite full to hear an English Esperantist.
M. Lambert gave the customary explanation of some Grammatical points, and I then addressed the audience in Esperanto, saying that we in London remark with great interest the go-ahead characteristics of Dijon, and I also read a note from our busy Maltese supporter, Dr. Busuttil, which proved that England was not the only land to observe their progress.
The meeting over, we went together to a cafe before returning to the Hotel, to pass the night--if one can call night the time from midnight to 5.30, when the train leaves for Lyons.
The Group in Beaune had kindly asked me to be present at its gathering on the following day, but I had to refuse, being expected in Lyons at mid-day. I however promised to visit Beaune on the return journey, March 25.
Assuredly Dijon boasts of many Esperantists, one of whom recognised me at the station in the morning, and travelled with me.
March 15 was also a lovely day, sunshine and blue sky everywhere. Having reached the vast and beautiful Lyons, I followed the directions of the kind M. Offret, and we met for lunch with Dr. Dor and some other Committee Members of the Group.
Readers will recollect that it is M. Offret who has just published the report on the Present State of Esperanto in the World, and I had the privilege of seeing the replies which he received. Truly the Lyons Group is fortunate in possessing such a Secretary; and when I saw the very neat ordering of all the Group's affairs, I at once wished to resign the Secretaryship of the London Club, so that someone with more time and ability could pay more energetic attention to the matter.
Lyons is a very vast and beautiful city, and friends would not let me depart before seeing its principal sights, for which I owe them hearty thanks. But here also the Silk Museum, Collections of Paintings, the wonderful view of the Snowy Alps, the fine Park, the confluence of the two mighty rivers, Saone and Rhone, are for all visitors, not for Esperantists alone; so I will only mention the agreeable evening meeting, after we had dined together. Here I spoke in Esperanto of the whole trip. And, really, I had seen so many interesting and memorable things that days seemed weeks!
But now, unfortunately, this Esperanto-holiday had almost come to an end. I was about to seek quiet and health in the lovely Maritime Alps of Italy. I therefore left Lyons at midnight, and woke up near St. Raphael, where one first catches sight of the beautiful, intensely blue, Mediterranean.
March 16-27, 1904.
It really is a fairyland, this wonderful region. Palm trees, oranges, good cycling roads, flowers of all kinds and colours, and thousands of similar lovelinesses. And over all the ever-burning sun, the air most clear. Finding such a landscape in March, one cannot help thinking of London. Nevertheless, I love London, even with its blackish, and frequently somewhat dreary, aspect!
I cannot write of the wonders of this fairyland, but I can never adequately thank Esperanto and the Esperantists for making such a journey possible. Mr. Bicknell, whose guest I was, and whose name is so well known to the readers of The Esperantist, is as kind as his writings are interesting. I greatly enjoyed frequent excursions, either on foot or bicycle, with him into the mountains.
Always, when one is very happy, time seemingly flies on the wings of the wind, and it was very doleful when the end of the visit approached, and I had once more to go into the stuffy trains.
I visited the palmy and golden Monte Carlo, where one need not be an alchemist to convert silver into gold (or gold into nothing). This spot seemed the most lovely of all. Yet on my arrival there the hail and snow fell heavily, and all the lovely flowers in the parks were protected by coverings. This was the only day that was overcast.
I also paid a short visit to Nice, and saw M. de Villemain, the Secretary of the Group.
In Nice, also, I lost my pocket-book, containing a beautiful poem and many notes for this Gazette!
On March 25, before mid-day, I reached Beaune (Cote d'Or, not Algeria, whither the porters tried to send me). On the station platform the green star was in evidence, and I made the acquaintance of M. Cyrot, the Secretary of the Group. We went out together, and lunched with the Committee; once again I enjoyed the hospitality of Esperantists.
Later we visited the remarkable Hostel Dieu and its wonderful painting of the Last Judgment, we scrambled up into the Belfry, and went into the Park, and learned something of trout which eat swans!
At dinner a very amusing occurrence caused much laughter. In the Hotel we always spoke Esperanto, but suddenly someone said a phrase I could not understand. Even the second time it was incomprehensible. Finally, I learned that the unrecognised words had been said in English! Here is an interesting fact for those who think that the difficult English language must be used for a key language.
After dinner we went off together to the Lycee, where M. Mathouillet holds an Esperanto course, and I met yet a further group of Esperantists. Beaune is a centre of the wine trade in France, and M. Deschamps, a committee member of the Group, has thought out a new way of illustrating the Esperanto participles with the help of the bottle. On a large sheet of paper are depicted three men, the first holding in his hand a bottle of Beaune wine. He is about to drink, and the wine is about to be drunk. The second individual has raised the bottle to his mouth. He is drinking, and the liquor is being drunk. But the third man, with very gay physiognomy, is dancing with an empty bottle in his hand. He has drunk, and the wine has been drunk!
But the Group also possesses a worthy poet, and it is to be hoped that readers of The Esperantist will be able to learn by heart some bonaj poems, doubtless inspired by the bona wine.
At midnight I said good-bye, went into the train, and arrived in Paris early in the morning of the 26th. No longer Esperanting, I spent the day at the Louvre and the Jardin des Plantes. Then, very very tired, I got an English paper to see if it were yet printed in Esperanto; and, seeing not even an Esperanto column there, I hastened to London to ask the reason.
In the train I made one convert; in the steamer another.
Arrived in London, I find the weather is still cold. One shivers, and thinks of the warmth of Italy, where one is almost desirous of following the example of our first parents as regards the clothing problem.
And Afterwards.
Assuredly, when the Esperanto movement in England has gained as many professors, doctors and eminent men as it now has in France, the language will have won the day. Up to the present, unfortunately, but few teachers and scientific men here have become interested. But, without doubt, this will soon come, and we, with our cordial French friends, shall be able to see the grand result of our ceaseless labours--the adoption of Esperanto universally.
The more one sees of the Esperantists, the more one is convinced of the language's great future. Everywhere Esperantists are agreed as to its practicality and unalterableness. Everywhere we are true fellow-thinkers!
Au Revoir! Au Revoir!
Literal Translation.
FOOTNOTE:
[1] This can now be obtained from the Librarian, price 6d., post free.
A PROGRESSIVE LIMERICK.
Clarence Bicknell.
Frauxlin' ridetanta de Nigro,
Sursaltis por rajdi sur tigro.
La rajdo finigxis, sed sxi internigxis,
Pro kiu ridetis la tigro.
Deziris ridanta frauxlino
Rajdadon sur dors' de tigrino;
Sed sxi revenante interne rajdante
Ne plu ridis, sed la tigrino.
Per salto sidigxis sur tigro
Ridanta frauxlino de Nigro.
Internen li metis sxin, kiun ne petis sxi--
Tiam ridetis la tigro.
Frauxlin', kiu logxis en Nigro,
Ridante ekrajdis sur tigro
La rajd' ne plu estis, interne sxi restis
Kiam ridegis la tigro.
Frauxlino eliris de Nigro
Ridete rajdante sur tigro.
Ho, kia vidajxo! Sxi tuj internajxo
Ridetis ne plu, nur la tigro.
Frauxlin' iafoje de Nigro,
Ridetis saltante sur tigro;
La rajdo finigxis cxar sxi internigxis
Sed gaje ridetis la tigro.
Etc., Etc., Etc.
[Copyright reserved.]
[Tradukis Esp. 6266.]
LA VENTEGO (Dauxrigo).
(Vidu la ses antauxajn Nrojn.)
AKTO I.
Sceno 2 (dauxrigo).
Mi cxion montris!... Ke la sorcxartiloj
De Sikorakso, buf', skarab', vesperto ...
Sur vin tuj falu!--Estas mi subulo!
Mi tiam sola mia propra regxo!
Min porke nun vi tenas en sxtonego,
Dum la ceterajn partojn vi posedas!
Prospero.--Mensoga sklavo, kiun bonaj agoj
Neniam povis tusxi, sed nur skurgxo!
Sxlimido, mi unue kun vi agis
Zorgeme, home, ecx mi vin lokadis
En groto mia ... gxis vi idon mian
Atencis malvirgigi....
Kalibano.-- Vi malhelpis.
Se rajte estus gxi de mi farita,
L'insulo estus Kalibanigita!
Prospero.--Ho, sklavo abomena, ne ameco
Kortusxos vian malbonecon bestan;
Nur povas vi plenumi bestan rolon.
Kompate, mi paroli vin instruis,
Novajxon tauxgan montris tage, hore;
Bestulon, kiu tiam sole blekis
Simile al la bruto, mi instruis
Paroli home, kaj objektojn nomi.
Sed, parolante, via bruta raso
Enhavas tion, kio ne permesas
Honeste agi: tial en sxtonego
Malliberulo vi de tiam restas,
Anstataux pli malbona sorto.
Kalibano.-- Vere
Paroli vi min faris: la profito
Jen estas: mi nun povas vin malbeni.
Erizipelo ambaux vin mortigu!
Mi lernis tion el la lingvo via.
Prospero.--Sorcxido! for de tie cxi! rapidu!
Hejtajxon tuj alportu, mi konsilas;
Plimulte poste, sed nun tion faru!
Cxu sxanceligxos vi, cxu malobeos,
Mi tiam strecxos la muskolojn viajn,
Kaj ostojn dolorigos: vi blekegos ...
La bestojn timigante.
Kalibano.-- Ne, mi petas.
(Flanken) Obei li magie min devigas.
Potenco tia ke l'patrina dio
Setebos estus gxia sklavo!
Prospero.-- Iru! (Foriras Kalibano)
Revenas Arielo nevidebla, ludante kaj kantante; sekvas Ferdinando.
Kanto de Arielo.
Sur la flavan sablon venu,
Manojn interprenu;
Salutintaj, ecx kisintaj,--
(Paca mar' sin tenu!)--
Tie cxi kaj tie saltu,
Koboldeme: nun, ni haltu.
Auxskultu!
Rekantajxo (malproksime): Boju, hundoj, boju!
Hundoj, boju, boju!
Rekantajxo: Boju, hundoj, boju!
Auxdu nun la kokan krion;
Cxantikliro[2] kantas tion:
"Kokorauxko!" krias koko.
Ferdinando.--El kie venis tia stranga kanto?
El aer' aux el tero?... Plu ne sonas ...
Cxu estas io de insula dio?--
Mi sidis ploreganta pri la sorto
De mia patro kiu jxus pereis ...
Dolcxegaj sonoj venis super l'ondo,
Gxin kvietigis,--ecx doloron mian;--
Altiris min cxi tien l'harmonio,
Sed jxus forcxesis.... Ne! gxi rekomencas....
Arielo Kantas:
Sub tridek futoj da marakvo
Profunde patro restas;
Farigxas ostoj nun koralo;
Okuloj perloj estas:
Aliformigxas li marame,
Tre ricxe kaj orname.
Hore mortsonoro tintas,
Maraj nimfoj kantas:
Sonorila ehxo: Bum! bom! bam! bum!
Ilin auxdas mi, ... Auxskultu!
Hxora ehxo: Bum! bam! bom! bum!
Ferdinando.--Gxi diris pri droninta patro mia!
Ne estas terdevena homa kanto
Auxdita de mi supre!
Prospero.-- Ho, Mirando,
Palpebroj viaj malfermigxu: kion
Ekvidas vi antauxe?
Mirando.-- Kio estas?
Spirit'? Cxielo! Kiel gxi rigardas!
Sinjoro, certe sxajnas gxi belforma;
Spirito tamen estas.
(Dauxrigota).
FOOTNOTE:
[2] Angle, chanticleer.
LA SIMIO.
Fablo 18 el Fenelon, Tradukita de Maurice Mehrmann.
De maljuna ruza simio, la ombro malsupreniris post morto, en la malhelan logxejon de Plutono, kie gxi petis por reveni inter la vivantoj.
Plutono volis resendi gxin en la korpon de multepeza kaj malsprita azeno, por senigi gxin de gxia fleksebleco, viveco kaj ruzeco; sed gxi faris tiom da sxercoj kaj petolajxoj, ke la nepardonema Regxo de la Inferoj ne povis sin deteni de ridado, kaj permesis al gxi elekti novan iston.
La simio petis por eniri korpon de papago. "Tiel, almenaux," gxi diris, "mi konservos ian similecon al la homoj, kiujn mi longatempe imitadis. Estinta simio, mi faris gestojn kiel ili, kaj estonta papago, mi alparolos ilin dum la plej agrablaj interparoladoj."
La animo de la simio enigxis apenaux en tiu nova stato, kiam maljuna babilema virino gxin acxetis. Gxi gxojigis sxin; kaj sxi metis gxin el belan kagxon. Gxi bone mangxadis kaj kunbabiladis, la tutan tagon, kun la maljuna babilemulino, kiu sencxese paroladis kiel gxi. El sia antauxa stato gxi aldonis ion nekonatan al siaj novaj talentoj: gxi ridinde movis sian kapon, krakigis sian bekon, agitis centmaniere siajn flugilojn kaj per siaj piedetoj faris multajn sensencajxojn, kiuj rememorigis pri la grimacoj de Fagotino.
Cxiumomente la maljunulino surmetis siajn okulvitrojn por gxin admiri. Sxi enuis tial ke sxi estis iom surda, kaj ne auxdis kelkafoje parolojn de sia papago, kiun sxi trovis pli sprita ol iu ajn. La papago trezorgita farigxis babilegema, trudema, frenezega.
Gxi tiom ekscitigxis kaj trinkis tiom da vino kun la maljunulino, ke gxi mortis.
Denove gxi revenis antaux Plutono, kiu, tiun fojon, volis gxin transigi en fisxan korpon por gxin mutigi; sed refoje gxi petoladis antaux la Regxo de Ombroj, kaj la princoj malofte rifuzas la petojn de la sxercemuloj, kiuj ilin flatas. Plutono do permesis al tiu cxi eniri homan korpon. Sed, cxar Dio hontis sendi gxin en korpon de sagxa kaj virta homo, li gxin aligis al korpo de enuiga kaj trudema paroladisto, kiu mensogis, kiu sencxese fanfaronadis, kiu faris ridindajn gestojn, kiu mokis cxiujn ajn, kiu interrompis la plej klerajn kaj seriozajn paroladojn per neniajxoj aux malgxentilaj malsagxajxoj. Merkuro, kiu gxin rekonis en tiu nova stato, ridante diris: "Ho! Ho! mi vin rekonas, vi estas kunmetitajxo el simio kaj papago, kiujn mi iam vidis. Kiu deprenus de vi la gestojn kaj parolojn, senpripense ellernitajn, tiu al vi nenion lasus. Per beleta simio kaj bonega papago, oni nur faris malsagxan homon."
Kiom da homoj en la mondo, per kunvenaj gestoj, babileto kaj sxajna kapableco, estas nur sensprituloj kaj senkleruloj!
INSTINKTO AUX INTELIGENTECO?
Originale verkita de O.W., Esperantisto 7074 (el Francujo).
Oni ofte parolas pri la instinkto de iaj bestoj, precipe de la hundoj. Oni rakontas pri ili historiojn, kiuj kredigus pli al ilia inteligenteco ol al ilia instinkto. Mi volas rakonti al vi nur anekdoton, kiun mi certigas al vi tute vera.
Kiam mi komencis ekzerci la medicinon, mi logxis en urbeto proksima de bela rivero. Unu el miaj parencoj tie posedis akvomuelejon, kaj mi tre sxatis la banojn en rivero. Ofte, kun miaj amikoj, ni trairis la riveron per barko por bani je la alia flanko de la digo, kie estas profunda kaj tre agrabla loko, ombrigita de multaj kaj altaj arboj. La bruado de la akvo, kiu faladis de la kluzo, cxarmis nin, kaj donis al ni akvon cxiam movan.
En tiu tempo mi havis belan cxashundinon grifonrasan, kun la haraj rigidaj. Gxi estis bona, amema besto, tute sindona por sia mastro. Gxi neniam lasis min. Nokte kaj tage gxi estus difendinta min kontraux kiu ajn, kaj malgraux tio, gxi estis karesema.
Ian tagon, kiam mi banis min kune kun amikoj, mi diris al unu el ili, kiu estis apud mi: "Mi sxajnigos droni por vidi kion faros la hundino."
En tiu momento gxi estis dekkvinjara, kaj ne tre sxatis la akvon. Mi pusxis ekkrion, alvokante: "Dian! Dian!" sxauxmigante la akvon cxirkaux mi.
Tuj ekjxetigxis la hundino en la akvon, kaj rapide alnagxis al mi. Gxi per siaj dentoj ekkaptis sendolore mian sxultron por alkonduki min teren; sed mi prenis la voston de Dian' dirante al gxi: "Iru, Dian'! Iru!" kaj la hundino rapidis por atingi la bordon.
Mi suprenrampis la deklivon, kaj mi alvenis sur la herbejon. Tie Dian' elmontris gxojegon blekante pro plezuro, saltante por leki miajn manojn, kaj mian vizajxon. Tio certe ne estis miriga; multe da hundoj estus same agintaj, propramove, instinkte, se vi volos. Sed la historio ne estas finita.
Post kelkaj tagoj, ni decidis ankoraux, ke ni banus nin. Mi do aliris cxe mian parencon por preni la barkon. Mi pretigxis por senkatenigi la barkon, kaj por gxin eniri, kiam mi sentis, ke io malebligis min; gxi estis mia hundino kiu, per siaj dentoj, tenis mian pantolonon: Dian' ne volis ke mi eniru la barkon. Tre malfacile mi sukcesis por enirigi gxin kaj ni deiris. Ni albordigxis al la elektita kaj kutimita loko. Miaj amikoj senvestigxis, kaj mi lasis mian jakon, sed, kiam mi volis dauxrigi, mi ne povis.
Dian' blekis furioze kontraux mi, montrante al mi siajn dentojn. Mi provis kvietigi gxin, sed vane; mi estis devigita revestigi min. Dian' ne volis, ke mi banu min. Cxu tio estas instinkta aux inteligenta?
Mi lasos vin respondi tiun demandon, sed de longe mia opinio estas difinita.
RUBAJATO DE OMARO KAJAMO.
Tradukita de Ben Elmy.
1
Vekigxu! Jen, la suno jam forpelas
Stelojn kaj nokton; el cxiel' akcelas
Radi' unua, kaj per sia brilo,
La turo de l'Sultano alte helas.
2
Dum el mallum' kreskadis taga pleno,
Auxdigxis vocx', plendante pri deteno,--
"Dormulo, kial vi ekstere restas?
En templo jam atendas la festeno!"
3
La kok' ekkrias; cxiuj en akordo,
Ekpetas, "Malfermata estu pordo!
Ni povas resti iom nur da tempo,
Nek plu vidigxos cxe la tera bordo!"
4
Printempo, la naskigxo de novjaro!
Revivas nun la juna deziraro;
Sed homo pensa pace nun forigxas,
Cxe fresxaj blankaj floroj de l'kamparo.
5
Iram' pereis, vere, kun jasmeno,
Sed restas lag' alia, kaj gxardeno;
Se vazon de Jamsxid' ne plu ni vidas,
En vino brilas cxiam la rubeno.
6
David' silentis; sed, per vocxo klara,
Al rozo pepas najtingalo kara,--
"Vin' vin' vin' vino, rugxa rugxa vino!"
Kaj roz' rugxigxas, en respond' nesxpara.
7
Plenigu vazon; cxe printempa festo,
Bruligxu gxoje vintra pentovesto;
Mallongan vojon havas tempobirdo
Por flugi, kaj rapidas al la nesto.
8
Cxe urbaj aux cxe kampaj societoj,
La vin' de vivo falas per gutetoj;
Simile, kvazaux floro kadukanta,
De vivo falas vice folietoj.
9
Mil rozoj, oni diras, venos morgaux;
Sed kien iris rozoj de hieraux?
Monato sama, rozojn alportante,
Jamsxidon prenos, Kajkobadon ankaux.
10
Nu; prenu gxi, do, ilin! Kial ni
Pri Kajkobado zorgos? Tie cxi,
Rustum' kaj Zalo ne pli grave estas
Ol la vespermangxad' al vi kaj mi.
11
Ripozu ni cxe tiu cxi herbejo,
Jxus inter la dezerto kaj plantejo;
Neniel je Sultan' aux sklavo pensu,
Kaj lasu la Mahmudon al regxejo.
12
Versolibret' sub arbo tie cxi,
Krucxo da vino, pano nur, kaj vi,
Kantante dolcxe en dezerto, jen!
Dezerto estus Paradiz' por mi!
RUBAIYAT OF OMAR KHAYYAM.
(Translated from the Persian by Fitzgerald).
1 Wake! For the sun who scatter'd into flight The stars before him from the field of night, Drives night along with them from heav'n, and strikes The Sultan's turret with a shaft of light.
2
Before the phantom of false morning died,
Methought a voice within the tavern cried,
"When all the temple is prepared within,
Why nods the drowsy worshipper outside?"
3
And as the cock crew, those who stood before
The tavern shouted--"Open then the door!
You know how little while we have to stay,
And, once departed, may return no more."
4
Now the New Year reviving old desires,
The thoughtful soul to solitude retires,
Where the white hand of Moses on the bough
Puts out, and Jesus from the ground suspires.
5
Iram indeed is gone with all his rose,
And Jamshyd's seven-ring'd cup where no one knows;
But still a ruby kindles in the vine,
And many a garden by the water blows.
6
And David's lips are lockt; but in divine
High-piping Pehlevi, with "Wine! Wine! Wine!
Red Wine!"--the nightingale cries to the rose
That sallow cheek of hers to incarnadine.
7
Come, fill the cup, and in the fire of spring
Your winter-garment of repentance fling;
The bird of time has but a little way
To flutter--and the bird is on the wing.
8
Whether at Naishapur or Babylon,
Whether the cup with sweet or bitter run,
The wine of life keeps oozing drop by drop,
The leaves of life keep falling one by one.
9
Each morn a thousand roses bring, you say;
Yes, but where leaves the rose of yesterday?
And this first summer month that brings the rose
Shall take Jamshyd and Kaikobad away.
10
Well, let it take them! What have we to do
With Kaikobad the Great, or Kaikhosru?
Let Zal and Rustum thunder as they will,
Or Hatim call to supper--heed not you.
11
With me along the strip of herbage strown
That just divides the desert from the sown,
Where name of slave and Sultan is forgot--
And peace to Mahmud on his golden throne!
12
A book of verses underneath the bough,
A jug of wine, a loaf of bread, and Thou
Beside me singing in the wilderness--
Oh, wilderness were Paradise enow!
(V. 4--The Persian new-year begins with the vernal equinox. The "white hand of Moses" is a figure for Spring blossoms).
(V. 10--Rustum is the Hercules of Persia; Zal, his father).
DIVERSAJ AVIZOJ.
Dankojn! Koregajn dankojn! La rezultato de la korespondado pri la uzo de supersignoj estas bonega, kaj plene pruvas, ke cxiulandanoj kunpensas pri la afero. Mi nur estas ricevinta cxirkaux dudek kvin de la petitaj posxtkartoj, kaj, kvankam mi ne ilin demandis, mi ricevis centojn da varmegaj protestoj. Tiu cxi pruvas ke la Esperantistoj multe interesigxadas je la lingva afero, kaj ke ili ne estas nezorgemuloj. Tamen, kelkaj amikoj diris al mi: "Oni ne zorgos pri la afero." Tial mi nur demandis, ke la plenduloj skribu al mi, cxar mi bone sciis ke tiuj cxi ne estis la plimulto da la Esperantistoj, nek en Anglujo, nek aliloke.
Nu, trankviligxu, karaj Legantoj. Mi neniam sendos al vi sensupersignan Gazeton, cxar nek mi, nek vi, deziras gxin legi. (Kaj mi certe estas la plej interesita el la legantoj de The Esperantist!) Dank' al viaj penadoj, mi nun, pli ol iam antauxe, fidas je la bela estonteco de nia kara afero. Al tiuj fervoraj amikoj, kiuj kontrauxdiras la supersignojn cxar ili deziras skribi al la Gazetaro Esperante mi diros: "Faru tion, kion mi estas farinta. Skribu vian Esperantan leteron, sen la bezono de supersignita litero." Estas facilege tiun cxi fari. Antaux kelkaj tagoj, nia fervora kunbatalantestro, Sinjoro Bourlet, skribis tutan kolonon sen supersigno.
Tiam, se la Redaktoro ne presigas vian leteron, ne plendu kontraux la supersignoj, sed kontraux la antauxjugxo de la Redaktoro. Sed, kompreneble, nun tiel, kiel antauxe, vi cxiam povas lauxbezone uzi la literon H anstataux la supersigno, por telegrafi, presigi, k.t.p.
Sed alie vi ne devas fari. Vi ne devas elpensi vian propran Fonetikan Alfabeton. Vi devas skribi Esperanton, por ke vi estu Esperantisto.
* * *
Kara Sinjoro,--Signoj ne mankas, ke la temo de lingvo internacia interesas cxiun tagon pli kaj pli la homojn pensantajn de la mondo. Estas societo internacia da lingvistoj, kiu sin nomas Societo Internacia Fonetika (Association Phonetique Nationale). Gxi havas gxian centran oficejon en Parizo, sed la membroj apartenas al dek sep diversaj nacioj, kaj enhavas la plej progresajn profesorojn kaj instruistojn de modernaj lingvoj el cxiu civilizita nacio. Gxi estas ekzercinta fortan influon sur la edukadaj oficejoj de Francujo kaj Germanujo, kaj estas tiamaniere tute aliforminta la instruon de modernaj lingvoj en la lernejoj de tiuj cxi du grandaj nacioj. La Societo havas monatan gazeton, Le Maitre Phonetique, kaj oni komencas diskuti en tiu cxi gazeto la temon de lingvo internacia. Malfelicxe estas iuj da la plej influemaj membroj, kiuj havas fortan antauxjugxon kontraux lingvo artefarita, kaj tiun cxi monaton ili estas antauxmetintaj proponojn pri la ekzameno de tiu cxi temo, kiuj estas tute malamikaj ecx al la konsiderado de la meritoj de nia kara lingvo. Sed tiu cxi povas nur helpi nian kauxzon.